Sao Hoả và Sao Kim
← Back to the shelf
Phân tích sách · John Gray · 1992

Đàn ông sao Hoả,
đàn bà sao Kim

Ý tưởng chính: hai người như đến từ hai hành tinh, nói hai “ngôn ngữ” khác nhau. Hiểu cách người kia xử lý căng thẳng thì bớt cãi nhau.

Hơn 15 triệu bản121 tuần trên bảng bán chạyBản tiếng Việt: NXB Văn hoá Thông tin, 2008
Nên họcVốn từ để nói chuyện: “hang động”, “con sóng”, “nghe chứ đừng sửa”, ghi điểm bằng việc nhỏ.
Nên bỏCoi đó là luật nam/nữ. Nghiên cứu cho thấy hai giới giống nhau nhiều hơn khác.
Ý tưởng 1 · Khi căng thẳng

Hang động và sợi dây thun

Theo sách, người sao Hoả căng thẳng thì chui vào “hang” nghĩ một mình, rồi bật về như dây thun. Đuổi theo vào hang chỉ làm họ ở lâu hơn. Thử xem.

HANG
Hai người đang ở gần nhau.

Câu sách gợi ý người vào hang nên nói trước: “Anh cần ít thời gian nghĩ một mình. Anh sẽ quay lại.”

Ý tưởng 2 · Lên xuống cảm xúc

Con sóng

Sách tả người sao Kim như con sóng: lúc ở đỉnh thì cho đi rất nhiều, rồi sóng xuống đáy và cần được nghe. Ở đáy mà bị “sửa” thì sóng chìm sâu hơn.

đầy năng lượng, cho đi cạn, cần được lắng nghe
–

Bấm thử hai cách phản ứng và nhìn đáy sóng tiếp theo.

Ý tưởng 3 · Lời khuyên không ai xin

Ông Sửa Chữa và Hội Cải Tạo

Hai thói quen sách hay nhắc: một người vội đưa giải pháp khi người kia chỉ muốn được nghe; người kia lại muốn “cải tạo” bạn đời bằng lời khuyên không ai xin. Chọn cách trả lời.

Ông Sửa ChữaNghe chuyện là muốn sửa ngay
Hội Cải Tạo Nhà CửaMuốn chỉnh người kia cho “tốt hơn”
Ý tưởng 3b · Hai ngôn ngữ

Máy phiên dịch liên hành tinh

Sách cho rằng hai bên dùng cùng từ nhưng hiểu khác nhau. Người sao Kim nói quá lên để bày tỏ cảm xúc; người sao Hoả nói ngắn để báo “tôi tự lo được”. Chọn một câu rồi bấm dịch.

Chọn một câu bên trái
…
Ý tưởng 4 · Trái tim của sách

6 cặp nhu cầu tình yêu

Gray ghép mỗi nhu cầu của sao Kim với một nhu cầu của sao Hoả: cho đi cái này thì nhận lại cái kia. Bấm “Góc nhìn nghiên cứu” để xem chuyện gì xảy ra.

Trái: sao Hoả · Phải: sao Kim
⚙️
Sao Hoả có động lực khithấy mình được cần đến
💎
Sao Kim có động lực khithấy mình được nâng niu
Ý tưởng 5 · Ghi điểm

Một chuyến du lịch hay 30 cái ôm?

Sách nói người sao Hoả nghĩ việc lớn được nhiều điểm, còn người sao Kim đếm mỗi việc tử tế là 1 điểm, to hay nhỏ như nhau. Bấm các việc và xem hai bảng điểm.

Bảng điểm sao Hoả
0
Việc càng lớn càng nhiều điểm
Bảng điểm sao Kim
0
Việc nào cũng 1 điểm
Bài học: nhiều việc nhỏ đều đặn ăn điểm hơn một việc lớn rồi “nghỉ”.
Ý tưởng 6 · Khi đang giận

Lá thư tình 5 ngăn

Thay vì cãi lúc nóng, viết ra theo thứ tự 5 cảm xúc, mỗi phần vài câu. Bấm từng phong bì để lấy câu mở đầu.

Chọn một phong bìĐi lần lượt từ trái sang phải. Viết xong có thể giữ cho riêng mình, hoặc đưa cho người kia kèm một “thư hồi đáp mong muốn”: điều bạn muốn được nghe lại.

Cách nhờ giúp đỡ

Tránh“Anh có thể đi đổ rác không?” Theo sách, câu này nghe như đang hỏi năng lực.
Nên“Anh đổ rác giúp em nhé?” Ngắn, trực tiếp, rồi cảm ơn. Nếu bị từ chối thì nói “OK” và thôi.
Phản biện · Khoa học nói gì

Hai hành tinh, hay cùng một Trái Đất?

Kéo thanh trượt để đổi mức chênh lệch giữa hai nhóm. Sách vẽ thế giới như hai đỉnh tách hẳn nhau. Dữ liệu thật trông giống hai đường gần như chồng lên nhau.

ít nhiều nhu cầu nói khi buồn
–
hai nhóm trùng nhau (phần vàng)

Điểm mạnh

  • Ẩn dụ dễ nhớ, cho các cặp một vốn từ chung: “anh đang ở trong hang”, “em đang ở đáy sóng”.
  • Kịch bản cụ thể: nghe chứ đừng sửa, nhờ ngắn gọn, viết thư khi giận.
  • Nhắc rằng khác biệt về cách xử lý căng thẳng không có nghĩa là hết yêu.

Điểm yếu

  • Nghiên cứu trên hơn 13.000 người (Carothers & Reis, 2013): nam và nữ không chia thành hai “loại” tâm lý khác nhau.
  • Nhiều nhà nghiên cứu giao tiếp chê sách phóng đại khác biệt và dạy đàn ông rằng gạt cảm xúc đi là “nam tính”.
  • Bằng tiến sĩ của tác giả đến từ một trường từ xa không được kiểm định; về sau ông bán nhượng quyền trung tâm tư vấn.
  • Rủi ro: dùng “anh là sao Hoả” để biện minh cho việc lảng tránh hay không chịu nói chuyện.
Áp dụng · Bỏ nhãn giới, giữ công cụ

Lộ trình 4 tuần

Đọc “sao Hoả” và “sao Kim” như hai kiểu phản ứng, không phải hai giới. Nhiều phụ nữ cần “hang”, nhiều đàn ông cần nói. Bấm tuần nào xong thì đánh dấu (chỉ lưu trên máy bạn).

Đàn ông cần hang↓Hỏi nhau: khi căng thẳng, bạn cần ở một mình hay cần nói?
Phụ nữ là con sóng↓Ai cũng có ngày cạn. Hỏi: “Muốn mình nghe hay muốn mình giúp?”
6 nhu cầu của anh, 6 của em↓12 món, mỗi người tự chọn 3 món quan trọng nhất
“Anh là sao Hoả mà”↓Vào hang được, nhưng phải báo và phải quay lại
Phụ lục · Tác giả và cuốn sách

Từ cuốn sách thành thương hiệu

John Gray (sinh 1951) từng 9 năm làm trợ lý cho Maharishi Mahesh Yogi trước khi viết sách về quan hệ.

📘
1992Sách ra mắt (HarperCollins), sau đó hơn 15 triệu bản.
🏢
1997Mở chuỗi trung tâm tư vấn Mars & Venus theo mô hình nhượng quyền.
🎭
2006Show sân khấu ở Paris, diễn liên tục 6 năm.
🇻🇳
2008Bản tiếng Việt “Đàn ông đến từ sao Hoả, đàn bà đến từ sao Kim”, NXB Văn hoá Thông tin.
🔬
2013Nghiên cứu hơn 13.000 người bác bỏ ý “hai loại tâm lý”.